Τραγουδώντας το Σκίτσο
Κοπή πίτας Προοδευτικού Συλλόγου Αρετσούς-Δέρκων
Ο Προσφυγικός Συνοικισμός Ναυάρχου Βότση
Ο Προσφυγικός Συνοικισμός Ναυάρχου Βότση
Το φωτογραφικό και ιστορικό αυτό λεύκωμα αποτελεί μια αξιέπαινη εργασία του Ανανία Τσιραμπίδη, καθηγητή του ΑΠΘ και δημοτικού συμβούλου Καλαμαριάς. Η διαχρονική καταγραφή της δημιουργίας του συνοικισμού από την Τουρκοκρατία μέχρι σήμερα, η λεπτομερής περιγραφή γεγονότων και τα προβλήματα που αντιμετώπισαν οι πρώτοι πρόσφυγες μετά την εγκατάστασή τους από την Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων, παρουσιάζονται με πολύ σαφήνεια. Η δημιουργία του πρώτου Δημοτικού Σχολείου (19ο Θεσ-νίκης) και η κατασκευή των νεότερων Σχολείων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ήταν αποτέλεσμα των ενεργειών των φτωχών βιοπαλαιστών του συνοικισμού. Ακόμη και η κατασκευή του πρώτου μικρού Ναού του Αγίου Παντελεήμονα υπήρξε έργο αυτών, αφού με προσωπική τους εργασία ολοκληρώθηκε σε διάστημα μόλις δέκα μηνών.
Οι δραστηριότητες αυτής της ενορίας, που είναι η μεγαλύτερη του Δήμου Καλαμαριάς, είναι ποικίλες και πανελλήνιας εμβέλειας, όπως περιγράφονται στο λεύκωμα. Αξιοσημείωτη μπορεί να χαρακτηριστεί η καταγραφή της ιστορίας του ομώνυμου αθλητικού συλλόγου του συνοικισμού τον οποίο υπηρέτησε για 20 χρόνια ο συγγραφέας. Ο Ναύαρχος Βότσης υπήρξε κατά τη γερμανική κατοχή και μέχρι το 1960 μια πνευματική εστία, που με το θεατρικό του τμήμα και τα έργα που έπαιζαν οι ίδιοι πρόσφυγες, αλλά και τις μουσικές εκδηλώσεις που διοργανώνονταν τακτικά, ξεκούραζαν αυτούς και διασκέδαζαν τα παιδιά τους. Αυτή την περίοδο ο σύλλογος λειτουργούσε ως ένας μικρός Δήμος, αφού ενδιαφερόταν κυρίως για την κατασκευή σχολείων, εκκλησίας και άλλων κοινωφελών έργων όπως ασφαλτοστρώσεων, αποκομιδής απορριμμάτων, αποχετευτικών αγωγών κ.λπ. Τα τελευταία χρόνια, με τα ποικίλα και πολυάριθμα αθλητικά του τμήματα, ο σύλλογος συμβάλλει στην προστασία των μικρών παιδιών από πολλούς κινδύνους. Αυτή η προσφορά είναι εξαιρετικά σημαντική, γι’ αυτό και τονίζεται ιδιαίτερα σ’ αυτό το λεύκωμα.
Οι πληροφορίες συγκεντρώθηκαν κυρίως από προφορικές μαρτυρίες, δημοσιεύματα τοπικών εφημερίδων διάφορων εποχών, αλλά και τοπικών εντύπων, καθώς και διάφορες εκδόσεις ή εργασίες που αναφέρονται στη βιβλιογραφία. Όλα τα παραπάνω συμπληρώνονται όμως από τις προσωπικές εμπειρίες του, που μερικές φορές είναι σκόπιμα αναλυτικές, καθαρά για λόγους σύγκρισης με τη σημερινή εποχή. Δείχνουν την πορεία, τα ενδιαφέροντα και τις ανησυχίες των φτωχών προσφύγων του συνοικισμού, που με εργατικότητα, αλληλεγγύη και αγάπη για προσφορά, κατάφεραν να ριζώσουν και να δημιουργήσουν.
Στο λεύκωμα αυτό λοιπόν, πολλοί σημερινοί αλλά και παλαιοί συνοικιώτες θα βρουν στοιχεία και φωτογραφίες αγαπητών τους προσώπων που σήμερα δεν βρίσκονται στη ζωή. Η συμβολή μερικών από αυτούς στην ανάπτυξη του συνοικισμού με τη δημιουργία έργων υποδομής ή με τις πολιτιστικές τους παρεμβάσεις υπήρξε πολύ σημαντική.
Το λεύκωμα περιλαμβάνει πέντε κεφάλαια.
- Στο 1ο περιγράφεται η δημιουργία του συνοικισμού από τις αρχές του περασμένου αιώνα και οι διάφορες ονοματοδοσίες του. Κατά τον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο δημιουργήθηκε μονάδα των Συμμάχων μετά από απαλλοτρίωση χωραφιών των Πυλαιωτών. Ακολούθησε η εγκατάσταση των προσφύγων αρχικά από τον Καύκασο, στη συνέχεια από τον Πόντο, τη Μικρά Ασία, την Καππαδοκία και την Ανατ. Θράκη. Παράλληλα γινόταν εγκατάσταση και άλλων Ελλήνων από τη μέχρι το 1912 ελεύθερη Ελλάδα.
- Στο 2ο περιγράφεται η ίδρυση του πρώτου Δημοτικού Σχολείου (19ο Δ.Σ. Θεσ/νίκης) που κατά σειρά στεγάστηκε στο 16ο Δ.Σ. περιοχής Ντεπό, την περίοδο της κατοχής στο εντευκτήριο του Εξωραϊστικού Συλλόγου Ναυάρχου Βότση, την περίοδο 1945-59 στην επιταγμένη κλινική Μπαγιατάκη και μετά στο νεόδμητο κτίριο που κατασκευάστηκε σε οικόπεδο αποκατάστασης προσφύγων στο κέντρο του Συνοικισμού. Ακολούθησε η δημιουργία και άλλων δημοτικών, νηπιαγωγείων και του 4ου και 5ου Γυμνασίου και Λυκείου.
- Στο 3ο περιγράφεται η ίδρυση της ενορίας του Αγίου Παντελεήμονα μαζί με την κατασκευή του πρώτου μικρού Ναού, τις διαμάχες με το ΙΚΑ και την κατασκευή τελικά του σημερινού μεγαλοπρεπούς Ναού. Επίσης, καταγράφεται η ποικίλη διαχρονική δραστηριότητα της ενορίας.
- Στο 4ο περιγράφεται η ίδρυση του Μορφωτικού Συλλόγου Στυλιανού Γονατά και στη συνέχεια του Εξωραϊστικού Συλλόγου Ναυάρχου Βότση (1933) με λεπτομερείς αναφορές στα διάφορα τμήματά του. Αξιοσημείωτη χαρακτηρίζεται η δράση του μουσικοθεατρικού τμήματος την περίοδο της κατοχής, αλλά και μετά από αυτήν μέχρι το 1960.
- Στο 5ο παρουσιάζονται Βοτσιώτες και Βοτσιώτισσες που συνέβαλαν ουσιαστικά στην ανάπτυξη του Συνοικισμού.
Στις 270 σελίδες του λευκώματος περιλαμβάνονται 278 φωτογραφίες, 53 έγγραφα/ σχεδιαγράμματα/χάρτες και 31 δημοσιεύματα εφημερίδων.
Ο Προσφυγικός Συνοικισμός του Ναυάρχου Βότση
2010
Ο Προσφυγικός Συνοικισμός του Ναυάρχου Βότση
Συγγραφέας
Ανανίας Τσιραμπίδης
Επιμέλεια
Σ. Γιαχούδης
Εκδότης
----
ISBN
978-6700-41-5
Έτος έκδοσης
2010
Αρ. σελίδων:
270
Τιμή
20,00 €
Ένα βιβλίο αφιερωμένο στον συγκεκριμένο συνοικισμό του Δήμου Καλαμαριάς, όπου εγκαταστάθηκε μεγάλος αριθμός προσφύγων. Ο κ. Ανανίας Τσιραμπίδης, Καθηγητής στο Τμήμα Γεωλογίας του Α.Π.Θ. και δημοτικός σύμβουλος Καλαμαριάς, ασχολήθηκε προσωπικά με την έρευνα και τη συγκέντρωση υλικού, καθώς και με την επεξεργασία του. Οι πληροφορίες που περιέχονται προέρχονται από δημοσιεύματα εφημερίδων, αρχειακό υλικό, συνεντεύξεις κατοίκων και αναμνήσεις του ίδιου.
Οι πληροφορίες για άτομα, των οποίων η ζωή είναι συνυφασμένη με την ιστορία του συνοικισμού, καθιστούν το βιβλίο ευχάριστο και ζωντανό, ενώ συγχρόνως βοηθούν τον αναγνώστη να κατανοήσει την ιδιοσυγκρασία τους. Μέσα από τις φωτογραφίες σκιαγραφούνται πρόσωπα, γειτονιές, σκηνές από την καθημερινή ζωή και τις κοινωνικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Στο βιβλίο γίνεται εκτεταμένη αναφορά στην ιστορία της ανέγερσης του Ιερού Ναού Αγίου Παντελεήμονα, καθώς και στην ίδρυση του αθλητικού συλλόγου «Ναύαρχος Βότσης».
Η μεταμόρφωση της Θεσσαλονίκης Η εγκατάσταση των προσφύγων στην πόλη (1920-1940) – Πρακτικά Ημερίδας
2010
Η μεταμόρφωση της Θεσσαλονίκης Η εγκατάσταση των προσφύγων στην πόλη (1920-1940) – Πρακτικά Ημερίδας
Συγγραφέας
Συλλογικό Έργο
Επιμέλεια
Ελένη Ιωαννίδου
Εκδότης
Επίκεντρο
ISBN
978-960-458-244-0
Έτος έκδοσης
2010
Αρ. σελίδων:
206
Τιμή
Δεν διατίθεται
Η Θεσσαλονίκη του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα ήταν η πολυπόθητη πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η Selanik για την Πύλη, αλλά και η “Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων” για τους Εβραίους της Ευρώπης. Ταυτόχρονα συνέστησε μαζί με την μακεδονική ενδοχώρα της το “μήλον της έριδος” των βαλκανικών εθνικισμών, που με τους Βαλκανικούς Πολέμους επιχείρησαν να επιλύσουν τα εκκρεμή ζητήματα της Χερσονήσου του Αίμου. Από το 1912 η πληθυσμιακή αναλογία τείνει να ανατραπεί, καθώς η πρώην πολυεθνική πόλη μιας παρακμάζουσας αυτοκρατορίας μεταβάλλεται σε ένα αστικό περιβάλλον ενός εθνικού κράτους.
Η πυρκαγιά του 1917 έρχεται να προσθέσει στη σταδιακή πληθυσμιακή μεταβολή τις αναγκαστικές μεταλλαγές που σημειώνονται στο αρχιτεκτονικό τοπίο, το οποίο αποκόβεται από τις παραδοσιακές εικόνες και το παρελθόν του 19ου αιώνα. Ωστόσο, οι παραπάνω μεταβολές, όσο ανατρεπτικές και αν υπήρξαν σε σχέση με το οθωμανικό παρελθόν, δεν θα ήταν ικανές να ανατρέψουν τον πληθυσμιακό χάρτη της πόλης σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα από την απελευθέρωσή της.
Μια Ζωή Απόλλων. Μορφωτικός Γυμναστικός Σύλλογος Καλαμαριάς «Ο Απόλλων» 1926-2006
2006
Μια Ζωή Απόλλων. Μορφωτικός Γυμναστικός Σύλλογος Καλαμαριάς «Ο Απόλλων» 1926-2006
Συγγραφέας
Συλλογικό Έργο
Επιμέλεια
Αγγελική Τσαπακίδου
Εκδότης
Π. & Ι. ΜΟΥΓΚΟΣ ΟΕ
ISBN
960-88354-1-0
Έτος έκδοσης
2006
Αρ. σελίδων:
297
Τιμή
30,00 €
Το βιβλίο αποτέλεσε καρπό έρευνας του ΙΑΠΕ και περιλαμβάνει πλούσιο αρχειακό υλικό (φωτογραφίες, έγγραφα, δημοσιεύματα εφημερίδων, αποσπάσματα προφορικών μαρτυριών, κ.ά.), καθώς και 23 κείμενα των ιστορικών του Ιστορικού Αρχείου σχετικά με την ιστορική διαδρομή του σωματείου, τα αθλητικά και πολιτιστικά τμήματα που λειτούργησαν στο πλαίσιό του, τους διοικητικούς και αθλητικούς παράγοντες που επιτέλεσαν σημαντικό ρόλο, αλλά και τους οργανωμένους συνδέσμους φιλάθλων που στήριξαν τον Απόλλωνα.
Η Καλαμαριά γράφει ιστορία 1940 – 1967. Από την επιβίωση στη δημιουργία
2004
Η Καλαμαριά γράφει ιστορία 1940 – 1967. Από την επιβίωση στη δημιουργία
Συγγραφέας
Συλλογικό Έργο
Επιμέλεια
Ελένη Ιωαννίδου – Θεοδόσης Τσιρώνης
Εκδότης
ILP Productions
ISBN
960-88354-0-2
Έτος έκδοσης
2004
Αρ. σελίδων:
367
Τιμή
30,00 €
Η έκδοση αφορά στην ιστορία της Καλαμαριάς της περιόδου 1940 – 1967. Κατά την περίοδο αυτή διαμορφώθηκε και εξελίχθηκε η νέα πολιτική ταυτότητα των Καλαμαριωτών. Καθοριστικής σημασίας γεγονός υπήρξε η ίδρυση ανεξάρτητου Δήμου.
Οι ανάγκες επιβίωσης δεν απέτρεψαν τους κατοίκους της Καλαμαριάς από την ενεργή τους δραστηριοποίηση σε όλους τους τομείς της καθημερινότητας και από το να δώσουν το δικό τους στίγμα στον χώρο της εργασίας, της μόρφωσης, της συλλογικής οργάνωσης, της ψυχαγωγίας, του πολιτισμού και της θρησκευτικής ζωής.
Η Καλαμαριά σταδιακά έπαψε να αποτελεί έναν απομονωμένο συνοικισμό της προπολεμικής Θεσσαλονίκης και εξελίχθηκε σε μια περιοχή, όπου οι βασικές υποδομές εκσυγχρονίζονταν. Στη δεκαετία του 1950, αναβαθμίστηκε η παραλιακή ζώνη και από το 1960 η πληθυσμιακή σύνθεση της Καλαμαριάς εμπλουτίστηκε και δημιουργήθηκαν νέοι συνοικισμοί.
Εθνικό Ίδρυμα Προστασίας Απόρων Παίδων Μακεδονίας «Ο Αριστοτέλης». Σχολή Τεχνών και Επαγγελμάτων
2002
Εθνικό Ίδρυμα Προστασίας Απόρων Παίδων Μακεδονίας «Ο Αριστοτέλης». Σχολή Τεχνών και Επαγγελμάτων
Συγγραφέας
Επιμέλεια
Κυριάκος Χατζηκυριακίδης
Εκδότης
University Studio Press
ISBN
960-12-1034-2
Έτος έκδοσης
2002
Αρ. σελίδων:
114
Τιμή
10,00 €
Το Εθνικό Ίδρυμα Προστασίας Απόρων Παίδων Μακεδονίας «Ο Αριστοτέλης» υπήρξε, για περισσότερο από 50 χρόνια, μια κοιτίδα στοργής και περίθαλψης για παιδιά που βρέθηκαν ορφανά ή άπορα στα μεσοπολεμικά και μεταπολεμικά χρόνια.
Μέσα από κείμενα και φωτογραφίες ο αναγνώστης μπορεί να πάρει πληροφορίες για τη δράση και τις δραστηριότητες του Ιδρύματος. Στη μεγάλη του διαδρομή από το 1926 έως το 1983, το Ίδρυμα με τις πολλές επωνυμίες, καθιερωμένο όμως στη μνήμη και στην ψυχή των Καλαμαριωτών ως «Αριστοτέλης», ανέδειξε καταξιωμένους στον χώρο τους επαγγελματίες και κυρίως πολίτες χρήσιμους στο κοινωνικό σύνολο.
Η Καλαμαριά στο Μεσοπόλεμο (1920-1940). Πρόσφυγες. Δημιουργώντας τη νέα Πατρίδα
1998
Η Καλαμαριά στο Μεσοπόλεμο (1920-1940). Πρόσφυγες. Δημιουργώντας τη νέα Πατρίδα
Συγγραφέας
Συλλογικό Έργο
Επιμέλεια
Ελένη Ιωαννίδου – Χοσέ Ροντρίγκεζ
Εκδότης
University Studio Press
ISBN
960-12-0678-7
Έτος έκδοσης
1998
Αρ. σελίδων:
263
Τιμή
30,00 €
Σκοπός του φωτογραφικού – ιστορικού λευκώματος είναι να αναδείξει την ιστορία της Καλαμαριάς, όχι ως τμήμα της ευρύτερης περιοχής Θεσσαλονίκης αλλά κυρίως ως περιοχής με δική της ταυτότητα.
Η μορφή και το περιεχόμενο, επιδιώκουν να παρουσιάσουν την ιστορία της πόλης όχι τόσο από αναλυτικά κείμενα, αλλά από τον συνδυασμό διάφορων ιστορικών πηγών. Από έγγραφα, φωτογραφίες και δημοσιεύματα του τύπου της εποχής εκείνης, καθώς και από προφορικές μαρτυρίες. Έτσι, η Καλαμαριά «μιλάει μόνη της».
Μέσα από τις προφορικές μαρτυρίες και την προσωπική γλώσσα των παλιών Καλαμαριωτών, αναδεικνύεται πιο καθαρά το πώς έβλεπαν οι πρόσφυγες τον νέο τόπο και πώς βίωναν τις εμπειρίες τους. Από την άλλη, οι φωτογραφίες δίνουν την εικόνα του χώρου και των ανθρώπων, τα έγγραφα παρουσιάζουν την επίσημη πλευρά των γεγονότων, ενώ ο τύπος προσθέτει ένα «τρίτο μάτι» σε όλα αυτά.






















