Επιστροφή σε όλες τις εκδηλώσεις

Ρημαγμένη ζωή: Κατοχή, αντίσταση, εμφύλιος και μετά

Δευτέρα, 16 Δεκεμβρίου 2013

Ρημαγμένη ζωή: Κατοχή, αντίσταση, εμφύλιος και μετά
Φαίδωνα Γιαγκιόζη, δημοσιογράφου

 

Το πόνημα του αγαπητού φίλου Φαίδωνα παρουσιάζει σύντομα, αλλά με πολύ γλαφυρό, αλλά και κριτικό τρόπο ιστορικές πτυχές της κατοχής, της αντίστασης του εμφύλιου και των μετέπειτα χρόνων, τις περισσότερες φορές χωρίς να παίρνει θέση υπέρ της μιας ή της άλλης πλευράς. Εξάλλου είναι πολύ λίγος ο χρόνος που πέρασε από αυτά τα συνταρακτικά γεγονότα και οι μνήμες είναι ακόμη νωπές. Οι αναφερόμενες προφορικές μαρτυρίες διάφορων γεγονότων δεν μπορούν να αμφισβητηθούν. Έτσι, ο αναγνώστης μπορεί μόνος του να βγάλει τα συμπεράσματά του, ακόμη και από τις λεπτομέρειες που είναι καταγραμμένες.

Η Γερμανική κατοχή άφησε πολλά θύματα από ασιτία, κρύο, αλλά και από αρρώστιες, κυρίως τη φυματίωση. Υπήρξαν δύο κατηγορίες ομάδων αντίστασης: ΕΑΜ-ΕΠΟΝ-ΕΛΑΣ από τη μία και ΕΔΕΣ-ΠΑΟ-ΕΚΚΕΣ από την άλλη.

Εκτός από γεωστρατηγικό υπήρχε και οικονομικό ενδιαφέρον των Γερμανών για τη Θεσ-νίκη. Αναγνωρίζεται–Απογράφεται–Διασφαλίζεται–Κατάσχεται–Μεταφέρεται, ορολογίες που χρησιμοποιήθηκαν από τη Βέρμαχτ για προϊόντα όπως πετρέλαιο, υφάσματα, καπνός, βαμβάκι, δέρματα και ορυκτά όλων των ειδών. 11 από τα 15 επιταγμένα ενεργά μεταλλεία της Μακεδονίας προμήθευαν με ορυκτές ύλες κυρίως τη στρατιωτική βιομηχανία KRUPP. Το φθινόπωρο του 1942 είχαν έλλειψη προσωπικού σ’ αυτά τα μεταλλεία, επειδή οι Έλληνες αρνήθηκαν να εργαστούν εξαιτίας της πολύ μικρής αμοιβής. Χαρακτηριστική είναι η παρέμβαση του Οικονομικού Γραφείου της Βέρμαχτ για τα μεταλλεία του Βάβδου Χαλκιδικής (παράγουν μαγνησίτη), όπου οι μισθοί πενταπλασιάστηκαν. Κατά την κατοχή λειτουργούσαν τρία εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με λιγνίτη στη Θεσ-νίκη. Το χειμώνα του 1941-42 περισσότεροι από 120.000 χιλιάδες Θεσσαλονικείς τρέφονταν από συσσίτια. Ήταν το 50% του πληθυσμού της πόλης.

Στο 16ο κεφάλαιο ο Φαίδωνας παρουσιάζει γεγονότα σχετικά με το θέμα της Μακεδονίας. Οι παρτιζάνοι του Τίτο εποφθαλμιούν τη Μακεδονία με επικεφαλής το

στρατηγό Βουκμάνοβιτς. Με την ανοχή του ΚΚΕ δημιουργείται Βαλκανικό Στρατηγείο, με την προϋπόθεση της ισότιμης συμμετοχής Ελλήνων και Σέρβων, που όμως δεν τηρήθηκε στη συνέχεια. Στο τέλος του 1943 το ΚΚΕ συναίνεσε στη δημιουργία του Σλαβομακεδονικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΣΝΟΦ). Την ίδια περίοδο δημιουργείται εκ μέρους των Βουλγάρων η δική τους οργάνωση ΕΜΕΟ. Πριν το 1943 δεν υπάρχει κάποια ιστορική πηγή για την ύπαρξη Σλαβομακεδονικής Εθνότητας. Το ΚΚΕ άλλαξε θέση μετά το 1974: Δεν υπάρχει Σλαβική μειονότητα στην Ελλάδα. Υπάρχουν δίγλωσσοι με Ελληνική συνείδηση. Τα κηρύγματα της επανάστασης του Ίλιντεν του 1903 αποτελούν ιδεολογική βάση του σημερινού κόμματος ΕΜΕΟ-ΔΚΜΕΕ στη ΦΥΡΟΜ (σήμερα Βόρεια Μακεδονία). Ένας από τους αγωνιστές αυτής της επανάστασης ήταν και ο Γκότσε Ντέλτσεφ, Βουλγαρικής καταγωγής. Γεννήθηκε στο Κιλκίς το 1872 και σκοτώθηκε σε μάχη με τους Τούρκους στη Μπάνιτσα (περιοχή Ορεινής) των Σερρών το 1903. Σήμερα είναι κοινός εθνικός ήρωας στη βόρεια Μακεδονία και στη Βουλγαρία, όπου πόλεις πήραν το όνομά του (Delchevo και Gotse Delchev, αντίστοιχα). Στο τέλος του 16ου κεφαλαίου ο Φαίδωνας σημειώνει: «Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η διέξοδος στο Αιγαίο είναι όνειρο όλων των Νοτιοσλάβων και των Βουλγάρων και όχι μόνο των Σλαβομακεδόνων».

Το βιβλίο αποτελείται από 257 σελίδες και το περιεχόμενό του κατανέμεται σε 25 κεφάλαια. Ακολουθούν 85 σελίδες με επιλεγμένες φωτογραφίες που συνοδεύονται από πολύ κατατοπιστικές επεξηγήσεις.

 

Ανανίας Τσιραμπίδης, Ομότιμος Καθηγητής ΑΠΘ, Μέλος του ΔΣ του ΙΑΠΕ

© 2020. All Rights Reserved | Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού Κατασκευή | Ιστοσελίδων Θεσσαλονίκη SmartWebDesign